منوچهربرون
چندی پیش مقاله‌ای از یکی از دوستان رسانه‌ای می‌خواندم که در آن از عملکرد خانه مطبوعات استان دفاع شده و در عین حال، نقدهایی نیز نسبت به فعالیت تشکل دیگری با عنوان «خانه رسانه خوزستان» که به‌عنوان یک سازمان مردم‌نهاد فعالیت می‌کند، مطرح شده بود. این نوشته، بار دیگر این پرسش را در ذهنم زنده کرد که آیا تعدد تشکل‌های رسانه‌ای، تهدید است یا فرصت؟
در نگاه نخست، هرگونه موازی‌کاری می‌تواند موجب افزایش هزینه‌ها، پراکندگی ظرفیت‌ها و فرسایش نیروی انسانی شود. هنگامی که چند مجموعه با اهداف مشابه، بدون هماهنگی و هم‌افزایی فعالیت کنند، بخشی از انرژی آنان به جای حل مسائل صنفی، صرف اختلاف‌ها و رقابت‌های درون‌گروهی خواهد شد؛ رقابت‌هایی که در نهایت سودی برای جامعه رسانه‌ای نخواهد داشت.
اما برای داوری منصفانه، باید صدای هر دو طرف شنیده شود. هم دیدگاه منتقدان خانه مطبوعات و هم استدلال‌های فعالان خانه رسانه، شایسته شنیدن است. قضاوتی که تنها بر پایه شنیدن یک روایت شکل بگیرد، نمی‌تواند تصویری کامل از واقعیت ارائه دهد.
از سوی دیگر، وجود تشکل‌های متعدد، اگر با هدف خدمت، آموزش، حمایت حقوقی، ارتقای جایگاه خبرنگاران و دفاع از آزادی مسئولانه رسانه‌ها باشد، می‌تواند یک فرصت ارزشمند تلقی شود. هر مجموعه‌ای که بتواند بخشی از دغدغه‌های اهالی رسانه را کاهش دهد، در حقیقت به تقویت سرمایه اجتماعی رسانه کمک کرده است. آنچه اهمیت دارد، تعداد تشکل‌ها نیست؛ بلکه کیفیت عملکرد، میزان پاسخگویی و اعتماد اعضاست.
آنچه بیش از هر چیز باید مورد توجه قرار گیرد، شفافیت در عملکرد است. تشکل‌های صنفی زمانی اعتبار می‌یابند که تصمیم‌هایشان روشن، گزارش‌های مالی‌شان شفاف، انتخاباتشان سالم و فعالیت‌هایشان در راستای منافع همه اعضا باشد. اعتماد، بزرگ‌ترین سرمایه هر نهاد صنفی است و بدون آن، هیچ تشکیلاتی دوام نخواهد آورد.
نکته مهم دیگر، دور نگه داشتن نهادهای صنفی رسانه‌ای از رقابت‌های سیاسی است. رسانه، وظیفه نقد و مطالبه‌گری دارد، اما تشکل صنفی باید خانه مشترک همه روزنامه‌نگاران با هر سلیقه و گرایش قانونی باشد. اگر این خانه به میدان رقابت‌های سیاسی تبدیل شود، بخشی از اعضا احساس بیگانگی خواهند کرد و فلسفه وجودی آن زیر سؤال خواهد رفت.
رسانه، زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را در توسعه جامعه ایفا کند که میان فعالان آن، گفت‌وگو جایگزین تقابل، همکاری جایگزین رقابت‌های فرسایشی و منافع صنفی جایگزین منافع فردی شود. آینده رسانه‌های خوزستان نه در تکثر یا وحدت تشکل‌ها، بلکه در همدلی، شفافیت، اخلاق حرفه‌ای و خدمت صادقانه به جامعه رسانه‌ای رقم خواهد خورد. هر نامی که بر سر در این خانه‌ها نوشته شود، اگر مقصد آن حمایت از خبرنگار و پاسداری از حقیقت باشد، بی‌تردید سرمایه‌ای برای رسانه و جامعه خواهد بود.
