منوچهربرون
هر جامعهای برای رشد و ماندگاری فرهنگ خود، بیش از هر چیز به هنرمندانش نیاز دارد. هنرمند، تنها خالق یک اثر نیست؛ او حافظ حافظه تاریخی، زبان، آداب، باورها و هویت یک سرزمین است. اگر این سرمایه انسانی مورد حمایت قرار نگیرد، خسارت آن تنها متوجه یک فرد نخواهد بود، بلکه دامان فرهنگ و هویت یک جامعه را خواهد گرفت.
استان خوزستان از دیرباز یکی از مهمترین خاستگاههای هنر ایران بوده است. این سرزمین در شعر، ادبیات، موسیقی، تئاتر، سینما و هنرهای تجسمی، چهرههای ماندگاری را به کشور معرفی کرده و در بسیاری از دورهها از قطبهای مهم تولید آثار فرهنگی و هنری به شمار آمده است. اما امروز این پرسش جدی مطرح است که چرا بسیاری از هنرمندان بومی، با وجود تجربه، تخصص و کارنامه ارزشمند، از کمترین حمایت برخوردارند؟
واقعیت آن است که تولید یک اثر هنری، بهویژه در حوزه سینما و تئاتر، بدون پشتوانه مالی و مدیریتی تقریباً ناممکن است. بسیاری از هنرمندان با سرمایه شخصی، عشق و دغدغه فرهنگی وارد میدان میشوند، اما پس از پایان تولید، در مرحله اکران، توزیع، معرفی و بازگشت سرمایه با مشکلات فراوان روبهرو میشوند. نتیجه آن است که بسیاری از استعدادهای بومی یا خانهنشین میشوند، یا برای ادامه فعالیت ناچار به مهاجرت به مراکز بزرگتر هستند.
یکی از آسیبهای جدی، ناپیوستگی سیاستهای فرهنگی است. با تغییر مدیران، بسیاری از وعدهها، طرحها و برنامههای حمایتی نیز متوقف میشود و هنرمند، که با امید به اجرای این برنامهها سرمایه و اعتبار خود را به میدان آورده، در میانه راه تنها میماند. فرهنگ، عرصه آزمون و خطا نیست؛ نیازمند برنامهریزی بلندمدت و تعهد پایدار است.
از سوی دیگر، نگاه هزینهای به فرهنگ نیز یکی از موانع توسعه هنر است. در حالی که سرمایهگذاری در فرهنگ و هنر، در حقیقت سرمایهگذاری برای هویت، آموزش، گردشگری، نشاط اجتماعی و حتی اقتصاد است، گاه این حوزه در اولویتهای آخر قرار میگیرد. حال آنکه بسیاری از کشورها و استانهای موفق، توسعه فرهنگی را مقدمه توسعه اقتصادی و اجتماعی میدانند.
حمایت از هنرمندان، تنها پرداخت کمک مالی نیست. ایجاد فرصت برای تولید آثار، تسهیل اکران، خرید آثار فرهنگی، برگزاری جشنوارههای تخصصی، ایجاد صندوقهای حمایتی، استفاده از ظرفیت صنایع و بنگاههای اقتصادی در مسئولیت اجتماعی و اعتماد به نیروهای بومی، مجموعه اقداماتی است که میتواند فضای هنر را پویا و امیدبخش کند.
هنرمند بومی، روایتگر فرهنگ سرزمین خویش است. او بهتر از هر کس، زبان مردم، تاریخ، آیینها و دغدغههای جامعه خود را میشناسد. حمایت از چنین هنرمندی، حمایت از هویت یک استان و یک ملت است.
اگر میخواهیم چراغ فرهنگ روشن بماند، باید از کسانی که این چراغ را روشن نگه داشتهاند، حمایت کنیم. هنر با شعار رشد نمیکند؛ با اعتماد، برنامهریزی، سرمایهگذاری و احترام به هنرمندان شکوفا میشود. آینده فرهنگی هر سرزمین، در گرو توجه امروز به سرمایههای انسانی آن است؛ سرمایههایی که اگر نادیده گرفته شوند، بازگرداندنشان آسان نخواهد بود.