منوچهربرون
رسانه، زمانی معنا پیدا می‌کند که صدای مردم باشد؛ صدایی که نه در هیاهوی تبلیغات گم شود و نه در سایه مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر خاموش بماند. یکی از مهم‌ترین کارکردهای رسانه، مطالبه‌گری است؛ مفهومی که گاه با تقابل، تخریب یا جنجال اشتباه گرفته می‌شود، در حالی که مطالبه‌گری واقعی چیزی جز پیگیری منطقی، مستند و مسئولانه خواسته‌های مردم نیست.
اصل مطالبه‌گری، بر پرسشگری استوار است. جامعه‌ای که پرسش نکند، به پاسخ نیز نخواهد رسید. رسانه، نماینده افکار عمومی است و باید مسائل، مشکلات، ظرفیت‌ها و مطالبات مردم را با زبانی روشن، مستند و منصفانه مطرح کند و تا رسیدن به نتیجه، پیگیر آن باشد. این پیگیری باید بر پایه قانون، اخلاق حرفه‌ای و احترام به حقوق همه طرف‌ها انجام شود.
مطالبه‌گری، به معنای مخالفت با مدیران یا نادیده گرفتن اقدامات مثبت نیست. رسانه حرفه‌ای، همان‌گونه که کاستی‌ها را بازگو می‌کند، موفقیت‌ها را نیز با انصاف منعکس می‌سازد. انصاف، مهم‌ترین سرمایه رسانه است؛ زیرا اعتماد مردم تنها در سایه صداقت و بی‌طرفی شکل می‌گیرد.
رسانه‌ای که به جای تحلیل، به هیجان‌آفرینی روی آورد، یا به جای استدلال، به تخریب اشخاص بپردازد، از مسیر مطالبه‌گری فاصله گرفته است. همچنین رسانه‌ای که تنها به انتشار اخبار روابط عمومی‌ها بسنده کند و از طرح دغدغه‌های واقعی جامعه غافل بماند، بخش مهمی از رسالت خود را از دست داده است.
مطالبه‌گری مؤثر نیازمند دانش، تخصص و آگاهی است. خبرنگار باید قوانین، حدود اختیارات مسئولان، ساختارهای اجرایی و مسائل تخصصی را بشناسد تا بتواند پرسش‌های درست مطرح کند و راهکارهای منطقی ارائه دهد. پرسش آگاهانه، زمینه‌ساز پاسخگویی و اصلاح است؛ اما پرسش ناآگاهانه، تنها بر ابهام‌ها می‌افزاید.
از سوی دیگر، مسئولان نیز باید رسانه‌های مطالبه‌گر را فرصتی برای شناخت مسائل جامعه بدانند، نه تهدیدی برای جایگاه خود. بسیاری از مشکلات، پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، از طریق رسانه‌های مسئول و مردمی قابل شناسایی و پیگیری هستند. تعامل سازنده میان رسانه و مدیران، به سود مردم و توسعه جامعه خواهد بود.
امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه به رسانه‌هایی نیاز دارد که مستقل، اخلاق‌مدار، قانون‌گرا و مردم‌محور باشند؛ رسانه‌هایی که نه اسیر منافع شخصی شوند و نه در برابر مشکلات جامعه سکوت کنند. مطالبه‌گری زمانی ارزشمند است که هدف آن اصلاح امور، دفاع از حقوق شهروندان و تقویت سرمایه اجتماعی باشد، نه کسب شهرت یا منافع فردی.
رسانه زمانی اثرگذار خواهد بود که صدای مردم را با امانت‌داری بازتاب دهد، پرسش‌های آنان را با شجاعت و ادب مطرح کند و تا رسیدن به پاسخ، مسئولانه و منصفانه پیگیری کند. چنین رسانه‌ای، نه تنها حافظ منافع عمومی، بلکه یکی از ستون‌های استوار توسعه، عدالت و اعتماد اجتماعی خواهد بود.
