به قلم: صالح محمدیان

نان، تنها قوت غالب سفره‌های خالی نیست. نان، یعنی امنیت غذایی. یعنی کرامت. یعنی وقتی کارگری بعد از ده ساعت کار، برمی‌گردد خانه، لااقل نانی باشد که بشود با چای خورد و شکم را سیر کرد.

حالا معاون برنامه‌ریزی فرمانداری اهواز آمده و از «افزایش نظارت» بر نانوایی‌ها گفته. از «برخورد قانونی و قاطع» با متخلفان. از «کاهش سهمیه آرد» برای نانوایی‌هایی که تراکنش غیرواقعی دارند یا کم‌فروشی می‌کنند. حرف‌هایش، روی کاغذ، درست و دقیق است. اما مردم چه می‌بینند؟ مردم همان نان بی‌کیفیت را می‌بینند. همان صف‌های طولانی را. همان برخورد بد متصدی را. همان گران‌فروشی پنهان را.

چرا؟

چون میان «بخشنامهٔ نظارت» و «نان روی سفره»، فاصله‌ای به اندازهٔ زمین تا آسمان است.

خوب است که معاون فرمانداری، صریح از «کم‌فروشی»، «گران‌فروشی»، «تخلفات بهداشتی» و «عدم نصب نرخنامه» گفته. اینها دقیقاً همان چیزهاییست که مردم هر روز لمس می‌کنند. اما پرسش اینجاست: مگر تا حالا نظارت نبوده؟ مگر تا حالا بازرسی انجام نمی‌شده؟ مگر اتحادیه نانوایان، وظیفه‌ای جز همین نظارت دارد؟ اگر همهٔ اینها بوده، پس چرا کیفیت نان، روزبه‌روز بدتر می‌شود و قیمتش بالاتر؟

اینجاست که پای «اجرا» به میان می‌آید. نظارت، فقط «گفتن» نیست. «دیدن» است. «رفتن» است. «ایستادن سر تنور» است. نه یک بار در ماه، که هر روز. نه در مرکز شهر، که در حاشیه. در همان نانوایی محلهٔ کم‌برخوردار که مشتری‌اش کارگر است و بیکار. همان‌جا که نان، نه یک انتخاب، که تنها گزینهٔ ممکن برای زنده‌ماندن است.

و اما یک نکتهٔ باریک‌تر: «کاهش سهمیه آرد در صورت ثبت تخلف.» این را معاون فرمانداری گفته. یعنی نانوایی که کم‌فروشی کرده، سهمیه آردش کم می‌شود. خب، نتیجه چیست؟ نانوایی که آرد کمتری می‌گیرد، نان کمتری می‌پزد. نان کمتر، یعنی صف طولانی‌تر. صف طولانی‌تر، یعنی فشار بیشتر بر مردم. یعنی همان کارگری که برای یک نان ساده، باید نیم ساعت بیشتر در گرما بایستد. این مجازات نانوای متخلف است، یا مردم؟

شاید بهتر باشد به‌جای کاهش سهمیه، پای نظارت را به میان کشید. نظارت بر اینکه آردی که به نانوایی می‌رسد، کجا خرج می‌شود. آیا تبدیل به نان می‌شود، یا به آرد آزاد در بازار سیاه؟ نظارت بر تراکنش‌های غیرواقعی که خود معاون به آن اشاره کرده. این تراکنش‌ها یعنی چه؟ یعنی فلان نانوایی، نانی نفروخته، اما پولش را از حساب مردم کشیده؟ این یک تخلف اداری ساده نیست. این کلاهبرداریست. و کلاهبرداری، مجازاتش کاهش سهمیه نیست. برخورد قضایی می‌خواهد.

مردم خوزستان، از «نظارت» خسته نشده‌اند. از «بی‌نظارتی» خسته شده‌اند. آنها یک نان خوب می‌خواهند، با قیمت منصفانه، با کیفیت قابل‌قبول. نه بیشتر، نه کمتر. و این، حق آنهاست، نه لطف مسئولان.

پایان این یادداشت را با یک پرسش می‌بندم: چند جلسهٔ دیگر باید برگزار شود، چند بخشنامهٔ دیگر صادر گردد، چند وعدهٔ دیگر داده شود، تا یک نانوایی متخلف، واقعاً از چرخه خارج گردد و یک نان باکیفیت، واقعاً به دست مردم برسد؟

تا آن روز، این حرف‌ها، فقط کاغذ است. و کاغذ، شکم هیچ بچه‌ای را سیر نمی‌کند.