نگارش : منوچهربرون
سال‌ها فعالیت در عرصه رسانه، یک درس بزرگ به من آموخته است؛ اینکه رسانه، پیش از آنکه یک شغل باشد، یک تخصص، یک تجربه و یک مسئولیت اجتماعی است. متأسفانه این روزها گاهی تصور می‌شود هر کسی که صفحه‌ای در فضای مجازی دارد، چند یادداشت نوشته یا نشریه‌ای منتشر کرده است، می‌تواند در همه شاخه‌های رسانه اظهار نظر کند و مسئولیت بپذیرد. در حالی که دنیای رسانه، مجموعه‌ای از تخصص‌های گوناگون است که هر کدام دانش، تجربه و مهارت ویژه خود را می‌طلبد.
چند سال پیش، یکی از دوستان قدیمی‌ام که به‌تازگی به مدیریت روابط عمومی یکی از سازمان‌های دولتی منصوب شده بود، با من تماس گرفت. تخصص اصلی او در حوزه دیگری بود، اما به دلیل کمبود نیرو و برای کمک به مدیر ارشد سازمان، مسئولیت روابط عمومی را پذیرفته بود. از من خواست برای تولید یک موشن‌گرافی به آن مجموعه بروم و در اجرای کار کمک کنم.
وقتی به محل کار او رفتم، جوانی را معرفی کرد که صاحب یک نشریه بود. پس از آشنایی، درباره اصول تولید موشن‌گرافی، مراحل اجرا، سناریونویسی، طراحی، صدا، تدوین و هماهنگی‌های لازم توضیحاتی ارائه کردم و سپس برای انجام دیگر کارها محل را ترک کردم.
چندی بعد متوجه شدم همان دوست جوان، با وجود آنکه هیچ تجربه‌ای در حوزه رسانه‌های دیداری و تولید موشن‌گرافی نداشت، مسئولیت اجرای پروژه را بر عهده گرفته و آن را به فردی غیرحرفه‌ای سپرده است. نتیجه نیز قابل پیش‌بینی بود؛ اثری آماتور که نه انتظارات مدیر مجموعه را برآورده کرد و نه شأن آن سازمان را حفظ نمود.
آن مدیر محترم بعدها با افراد مختلف تماس گرفت و از نتیجه کار ابراز نارضایتی کرد. آن زمان به او گفتم: مشکل از نداشتن انگیزه نبود؛ مشکل این بود که مسئولیت به کسی سپرده شد که شناخت و تخصص لازم را در آن حوزه نداشت. علاقه، جایگزین تخصص نمی‌شود و اعتماد، بدون مهارت، نتیجه مطلوبی به همراه نخواهد داشت.
این اتفاق، تنها یک خاطره شخصی نیست؛ بلکه تصویری از بخشی از واقعیت امروز رسانه است. یکی از آسیب‌های جدی، ورود افراد به حوزه‌هایی است که شناختی از آن ندارند. گاه مرز میان روزنامه‌نگاری، روابط عمومی، مستندسازی، فیلم‌سازی، گرافیک، موشن‌گرافی، تدوین و تولید محتوای حرفه‌ای نادیده گرفته می‌شود و این تصور به وجود می‌آید که همه این حوزه‌ها با یکدیگر یکسان‌اند.
در حالی که رسانه، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی است. همان‌گونه که هیچ‌کس بدون دانش پزشکی وارد اتاق عمل نمی‌شود و بدون دانش مهندسی پلی ساخته نمی‌شود، در رسانه نیز تخصص و تجربه، شرط نخست موفقیت است. نادیده گرفتن این اصل، هزینه‌های مادی و معنوی فراوانی به سازمان‌ها تحمیل می‌کند و اعتماد مخاطبان را نیز کاهش می‌دهد.
رسانه امروز بیش از هر زمان دیگری به حرفه‌ای‌گری نیاز دارد. مدیران نیز باید در انتخاب همکاران و واگذاری مسئولیت‌ها، معیار اصلی را شایستگی، تجربه و تخصص قرار دهند، نه صرف آشنایی، علاقه یا شهرت در فضایی محدود.
پذیرفتن مسئولیتی که دانش و تجربه لازم برای آن وجود ندارد، نه افتخار است و نه خدمت. گاهی بزرگ‌ترین مسئولیت‌پذیری آن است که انسان با صداقت بگوید: «این حوزه تخصص من نیست.»
اگر هر فرد در جایگاه تخصصی خود قرار گیرد، هم کیفیت آثار رسانه‌ای ارتقا می‌یابد، هم سرمایه‌های انسانی به درستی به کار گرفته می‌شوند و هم اعتماد جامعه به رسانه افزایش خواهد یافت. توسعه واقعی، از احترام به تخصص آغاز می‌شود؛ اصلی که هرچه بیشتر به آن پایبند باشیم، آینده رسانه روشن‌تر و حرفه‌ای‌تر خواهد بود.
