ساعت از نیمه‌شب گذشته. چراغِ بیشترِ خانه‌های کوچه‌مان هنوز روشن است. نه خبری از مهمانی است و نه عروسی. فقط چشم‌هایی که به صفحه‌ی گوشی دوخته شده و پلک‌هایی که از خستگی سنگین‌تر از همیشه‌اند. مادری در آشپزخانه مشغولِ چیدنِ سفره‌ای است که قرار نیست سرِ وقت سرِ آن بنشینند، پدری پایِ تلویزیون چشم‌به‌راهِ اخبارِ نیمه‌شب است و نوجوانی در اتاقش، در دنیای بازی‌های رایانه‌ای، خستگی را به دستِ فراموشی سپرده است. این، تصویرِ تکراریِ بسیاری از خانه‌های امروز ماست.

تنظیمِ خواب، دیگر یک عادتِ شخصی نیست؛ به یک معضلِ خانوادگی و حتی اجتماعی تبدیل شده است. چند سال پیش، دیر خوابیدن استثنا بود؛ اما امروز، زود خوابیدن استثنا شده است. در بسیاری از خانواده‌ها، کوچک و بزرگ، الگویِ خواب به هم ریخته. ساعتِ خوابِ فرزندان با والدین یکی شده و گاهی حتی از آن هم فراتر رفته است.باورِ عمومی این شده که شب برای کار و تفریح است و روز برای استراحت. غافل از اینکه این جابجاییِ ساده، چه هزینه‌های سنگینی بر سلامتِ جسم و روانِ اعضایِ خانواده، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، تحمیل می‌کند.

از نیمه‌شب تا سپیده‌دم، مغزِ جوان در حالِ ذخیره‌سازیِ انرژی برای روز بعد است؛ اما ما این گنجینه را با روشنِ نگه داشتنِ چراغ‌ها، خالی می‌کنیم. دیده‌ام دخترِ نوجوانی را که به سختی از خواب بیدار می‌شود، با چشمانی پف‌آلود و روحیه‌ای گرفته؛ پسرِ جوانی را که تا نیمه‌هایِ روز خواب است و وقتی از خواب برمی‌خیزد، انرژیِ کافی برایِ هیچ کارِ مفیدی ندارد. این فقط یک خستگیِ ساده نیست؛ این نشانه‌ی آغازِ بیماری‌هایِ عصبی، اختلالاتِ هورمونی، کاهشِ تمرکز و افتِ شدیدِ تحصیلی و شغلی است. خوابِ کافی، آن معجزه‌گری که دارویِ هیچ نسخه‌ای نیست، دارد از زندگیِ ما رخت می‌بندد.

و این در حالی است که هنوز هم در گوشه‌وکنارِ این شهر، خانواده‌هایی هستند که با سحرخیزی، روزشان را با برکتِ صبح شروع می‌کنند، خانه‌شان را سرِ وقت جمع می‌کنندو باخوابی آرام و به‌موقع،هم جسم را تندرست نگه می‌دارند و هم روان را. آنها گواهی می‌دهندکه لذتِ بیداریِ سحر بسی شیرین‌تر از حسرتِ خوابِ نیمروز است.

راهِ چاره،نه در نصیحتِ پیاپی، که در تغییرِ عادت‌هایِ جمعیِ خانواده است.پدر و مادر بایدبااصلاحِ رفتارِخود،الگویی برایِ فرزندان شوند. تلویزیون و گوشی، باید مهمانِ اتاقِ خواب نباشندوساعتِ خواب،مثلِ وعده‌هایِ غذایی، یک قانونِ محترمِ خانگی شود.اگر برایِ سلامتیِ جسمِ فرزندانمان نسخه‌ی غربیِ شیمیایی می‌پیچیم،چرا برایِ سلامتیِ روانشان به نسخه‌ی ساده‌ی شرقیِ خوابِ به‌هنگام اعتنانمی‌کنیم؟یادمان باشد؛نسلی که خوابش را فدایِ شب‌زندگی می‌کند فردایش را فدایِ خستگی کرده است. بیاییدپیش از آنکه دیر شود، چراغِ خانه‌هایمان را با غروبِ خورشید هماهنگ کنیم؛نه با روشناییِ صفحه‌هایِ بی‌رحمانه‌ای که هیچ‌گاه خاموش نمی‌شوند.

به باور نویسنده، بازگرداندنِ نظمِ خواب به خانواده‌ها، نیازمندِ اراده‌ای جمعی و آگاهی‌ای عمیق است.این خواستنی شدنی است، به شرط آنکه امروز، اولین قدم را خودمان برداریم. شاید باورمان نشود، اما همین تغییرِکوچک دریک خانواده می‌تواند سرآغازِ تحولی بزرگ در نسلِ فردا باشد.

🖋عبدالحمید گل‌افشان