به قلم: صالح محمدیان

مدرسه‌ای که دیروز با پرچم و سرود دولتی بود، فردا قرار است با امضای هیئت امنا، چشم به جیب اولیا بدوزد.

معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش اعلام کرده است که تمام مدارس دولتی از هیئت امنا برخوردار خواهند شد. برای اینکه دل مردم قرص شود، یک جمله هم چاشنی خبر کرده: «دریافت هرگونه وجه اجباری تحت عنوان شهریه در مدارس دولتی ـ هیئت امنایی ممنوع است.»

این جمله، روی کاغذ امیدوارکننده است.

اما سوال ساده اینجاست: اگر قرار نیست پولی گرفته شود، پس چرا اصلاً اسمش را می‌گذارند «هیئت امنایی»؟

مگر نه اینکه سال‌هاست مدارس هیئت امنایی، با پول اولیا سرپا هستند؟ مگر نه اینکه ساختار این مدارس، از همان روز اول، بر پایهٔ شهریه بنا شده؟ حالا یک مقام رسمی می‌آید و می‌گوید «شهریه اجباری ممنوع است». یعنی یا ایشان از تاریخچهٔ همین مدارس بی‌خبر است، یا دارد برای یک سناریوی تازه، فرش قرمز پهن می‌کند.

نکته اینجاست: «ممنوع» روی کاغذ، با «دریافت» در عمل، خیلی فرق دارد. مدرسه هیئت امنایی، همان جایی است که «کمک مردمی» فقط اسمش عوض می‌شود، اما ماهیتش همان است که بود. از «مشارکت داوطلبانه» شروع می‌شود، بعد کم‌کم می‌شود «انتظار»، بعد می‌شود «اجبار غیررسمی»، و در نهایت می‌شود همان شهریه‌ای که امروز قسم می‌خورند وجود ندارد.

ما این قصه را قبلاً در مدارس نمونه و تیزهوشان دیده بودیم. اول رایگان، بعد با عنوان «هزینهٔ خدمات»، بعد «کمک مردمی»، و آخرش شهریه‌های کلان. این چرخه، حالا دارد با یک روکش تازه برای همهٔ مدارس دولتی تکرار می‌شود.

اصل ۳۰ قانون اساسی می‌گوید: «دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همهٔ ملت تا پایان دورهٔ متوسطه فراهم سازد.» رایگان یعنی رایگان. نه «رایگان با کمک اولیا». نه «رایگان به شرط هیئت امنا». رایگانِ رایگان.

حالا اما دولت به‌جای آنکه سرانهٔ واقعی بدهد و مدرسهٔ دولتی را واقعاً دولتی نگه دارد، دارد مقدمات واگذاری هزینه‌ها به جیب مردم را می‌چیند. اول هیئت امنایی می‌کنند، بعد می‌گویند «دولت بودجه ندارد»، بعد می‌گویند «اولیا مشارکت کنند»، و در نهایت، مدرسهٔ دولتی، بی‌سروصدا می‌شود یک مدرسهٔ خصوصی با اسم دولتی.

این جلسات غیرعلنی، برای کاستن از بار مالی دولت و انتقال آن به دوش خانواده‌ها طراحی شده است. و مردم، باز هم آخرین کسانی‌اند که می‌فهمند چه بر سرشان آمده است.

آقای معاون محترم، اگر راست می‌گویید که شهریه ممنوع است، پس بفرمایید فلسفهٔ این تغییر چیست؟ اگر قرار نیست پولی گرفته شود، چرا ساختار را عوض می‌کنید؟ مگر مدرسهٔ دولتی با مدیریت دولتی، چه عیبی دارد که حالا باید هیئت امنایی شود؟

جوابش روشن است. هدف، «مشارکت مردمی» نیست. هدف، «هزینه‌کردن از جیب مردم» است. فقط اسمش را عوض کرده‌اند تا صدای کسی درنیاید.

تا وقتی آموزش و پرورش، بودجه‌اش را از سرانهٔ دانش‌آموزی به جیب اولیا منتقل کند، این وعده‌ها فقط یک بازی با کلمات است. و در این بازی، بازنده همیشه همان پدری است که حقوقش کفاف زندگی‌اش را نمی‌دهد، اما باید برای درس بچه‌اش، زیر بار «کمک داوطلبانه» برود.

مدرسهٔ دولتی، آخرین سنگر خانواده‌های کم‌درآمد بود. حالا می‌خواهند همین سنگر را هم با امضای «هیئت امنا» فتح کنند.

اگر شهریه ممنوع است، پس چرا نامش را هیئت امنا گذاشته‌اند؟