یادداشت خبرنگار
قدر عزیزان را قبل از آنکه خاطره شوند، بدانیم
گوشی را برداشتم، شماره را گرفتم، بعد قطع کردم. گفتم حالا که دیر شده، فردا صبح تماس می‌گیرم. فردا صبح اما هیچ‌وقت نیامد. آن شماره حالا روی گوشی هست، ولی صاحبش نیست. این قصه فقط قصه من نیست، قصه خیلی از ماست؛ قصه تماس‌هایی که به فردا افتاد و دیدارهایی که به «یک روز دیگر» موکول شد.
بعضی آدم‌ها در زندگی ما مثل هوا هستند؛ همیشه هستند، ولی دیده نمی‌شوند. تا روزی که نیستند و آن‌وقت می‌فهمیم نفس‌کشیدن بدون آن‌ها چقدر سخت است. پدری که دیگر دستی برای نوازش ندارد، مادری که جای خالی‌اش در خانه هیچ‌وقت پر نشد، دوستی که صدایش دیگر از پشت تلفن نمی‌آید، همکاری که صندلی‌اش خالی ماند. این‌ها همان آدم‌هایی هستند که فکر می‌کردیم همیشه وقت داریم. اما وقت، همیشه با ما سر سازگاری ندارد.
آدم‌ها می‌روند و تنها چیزی که می‌ماند، قصه‌هایشان است؛ قصه‌ای از یک خنده، یک چای، یک دلخوری کوچک که حالا بزرگ به نظر می‌رسد. و چه حیف که خیلی از این دلخوری‌ها را خودمان ساختیم. سر یک سفره خانوادگی، سر یک ارث، سر یک حرف نابجا، سر یک مقایسه، سر یک «چرا به من زنگ نزد». در جمع‌های فامیلی، همان‌جایی که باید گرمای دل باشد، گاهی سردی کینه می‌نشیند.
خواهر و برادری که سال‌ها با هم قهرند، فقط به خاطر یک کلمه. عمو و عموزاده‌ای که دیگر سلام هم نمی‌کنند، به خاطر یک زمین. مادر و دختری که دلشان برای هم تنگ است، ولی زبانشان به «ببخشید» نمی‌چرخد. در گروه دوستان، سر یک شوخی یا یک دعوت نشدن، دوستی‌های بیست‌ساله به هم می‌خورد. در گروه‌های مجازی، یک پیام دیده‌نشده، یک تیک نخورده، کافی است تا دلخوری‌ها شروع شود. کسی از گروه بیرون می‌رود، کسی سکوت می‌کند و کم‌کم همان گروهی که برای خنده و همدلی ساخته شده بود، می‌شود میدان جنگ سرد.
در محیط کار هم همین است. یک ارتقا، یک پاداش، یک تعریف از دیگری، کافی است تا همکار دیروز، رقیب امروز شود. پشت تلفن‌ها حرف می‌زنیم، در جلسه‌ها سرد سلام می‌کنیم، در دل می‌سوزیم و آخر شب، تنها در خانه، به این فکر می‌کنیم که این‌همه دلخوری برای چه؟
و تلخ‌تر از همه، آنجاست که به دوست و بستگان خود، از روی اشتباه، تهمت یا افترایی بی‌سند می‌زنیم. حرفی می‌شنویم، حدسی می‌زنیم، قضاوتی می‌کنیم و بی‌آنکه مدرکی داشته باشیم، آبرویی را می‌بریم. بعد که می‌فهمیم اشتباه کردیم، دنبال سند می‌گردیم و نمی‌یابیم. آن‌وقت است که پشیمان می‌شویم، ولی پشیمانی، آبروی رفته را برنمی‌گرداند. هیچ‌چیز جبران نمی‌شود؛ نه با عذرخواهی، نه با گذر زمان. تهمت، زخمی است که التیامش سال‌ها طول می‌کشد و گاهی هرگز التیام نمی‌یابد.
دنیا ارزش هیچ‌کدام از این‌ها را ندارد. نه آن زمین، نه آن ارث، نه آن پیام دیده‌نشده، نه آن پست، نه آن تعریف، نه آن تهمت بی‌سند. همه این‌ها می‌ماند و ما می‌رویم. آن‌چه می‌ماند، فقط دل‌های شکسته است و حسرت.
کاش قبل از آنکه کسی خاطره شود، قدرش را بدانیم. کاش قبل از آنکه دیر شود، بگوییم دوستت دارم. کاش قبل از آنکه جای کسی کنارمان خالی شود، برای بودنش شکر کنیم. چه بسیار آدم‌هایی که فکر می‌کردیم همیشه هستند، اما نبودند.
اگر کسی را دوست داریم، اگر دلمان برای کسی تنگ است، اگر با کسی قهریم، یک قدم به سویش برداریم. زندگی کوتاه‌تر از آن است که دوست داشتن را به فردا موکول کنیم و بلندتر از آن نیست که این‌همه کینه و تهمت را تحمل کند.
به باور نویسنده: هر هفته یک «قرار مهربانی» با خودمان بگذاریم؛ یک تماس با کسی که مدت‌هاست از حالش بی‌خبریم، یک دلجویی از کسی که از ما دلخور است، یک دیدار با پدر و مادر یا دوست قدیمی. در جمع‌های خانوادگی، به‌جای قضاوت، سکوت کنیم. در گروه‌های مجازی، به‌جای حدس زدن نیت دیگران، مستقیم بپرسیم. و پیش از آنکه حرفی را باور کنیم، سندش را بجوییم؛ که آبروی آدم‌ها، از هر زمین و ارثی گران‌تر است. در محیط کار، به‌جای رقابت کینه‌توزانه، همدلی را انتخاب کنیم. و بدانیم که بخشیدن، بزرگ‌ترین برد است؛ نه باختن.
خدایا، رفتگان ما را در آغوش رحمتت بگیر، ماندگان ما را در پناه خودت نگه دار، و به ما یاد بده قبل از آنکه عزیزی خاطره شود، قدرش را بدانیم و دنیا را به این‌همه دلخوری و تهمت نفروشیم. آمین.
🖋عبدالحمید گل‌افشان
