به قلم: دکتر عبدالحسین کلانتری
درآمد: دیالکتیکِ حکمرانی، امنیتِ منطقه‌ای و کنش‌گریِ اجتماعی 💡
در شرایطِ حساس و سرنوشت‌سازِ کنونی، واکاویِ تحولاتِ سیاسیِ داخلی، معادلاتِ پیچیده‌ی منطقه‌ای و پدیدارشناسیِ رفتارِ جمعیِ جامعه، نیازمندِ نگاهی جامع و مبتنی بر عقلانیتِ استراتژیک است. جامعه‌شناسیِ سیاسی به ما می‌آموزد که کارآمدیِ یک نظامِ حکمرانی در گروِ سه مولفه‌ی کلیدی است: انسجام و سعه‌صدرِ نخبگانی در درون، هوشیاری و بازدارندگیِ فعال در برابرِ طراحی‌های فرامرزی، و اتکا به سرمایه‌ی اجتماعی و حضورِ خودجوشِ مردم در عرصه. مقاله حاضر کوششی است برای تبیینِ این سه بعد و ارائه خروجیِ تحلیلی از پیوندِ میانِ مصالحِ ساختاری و آرمان‌های مقاومت.
۱. وفاقِ نخبگانی و مصالحِ کلانِ نهادِ قانون‌گذاری 🏛️
نهادِ مجلس شورای اسلامی به عنوانِ مظهرِ اراده‌ی ملی و نمادِ جمهوریت، جایگاهی رفیع در ساختارِ حکمرانی دارد. هرگونه رفتار یا کنشِ سیاسی در سطحِ نخبگان که این جایگاهِ نمادین را تحت‌الشعاع قرار دهد، نیازمند بازنگری بر اساسِ اصولِ عقلانیت و مصالحِ نظام است.
-
احترام به نمادهای حقوقی و مردمی: نمایندگانِ ملت فراتر از شخصیتِ حقیقیِ خود، حاملِ مسئولیتِ نهادی و اجتماعی هستند. حفظِ حرمتِ این جایگاه و اجتناب از کشیده شدنِ رقابت‌ها به تزاحم‌های فردی، لازمه‌ی حفظِ اقتدارِ تقنینی کشور است.
-
ترجیحِ مصالحِ عالیه بر منازعاتِ فردی: تعاملِ میانِ چهره‌های موثرِ سیاسی (از جمله ریاستِ محترمِ مجلس و دیگر نمایندگان) باید مبتنی بر مدارا، سعه‌صدر و گره‌گشایی باشد. حل‌وفصلِ اختلافاتِ حقوقی یا قضاییِ میانِ نخبگان از طریقِ مساعیِ جمیله و رأفتِ اسلامی، مانع از فرسایشِ سرمایه‌ی اجتماعی شده و تمرکزِ مسئولان را بر حلِ مشکلاتِ اصلیِ مردم معطوف می‌سازد.
-
شأنِ روحانیت و صیانت از اعتمادِ عمومی: صیانت از جایگاهِ اجتماعیِ روحانیت و نخبگانِ سیاسی، ایجاب می‌کند که فرآیندهای قضایی و سیاسی با در نظر گرفتنِ ظرائفِ اجتماعی و حساسیت‌های شرایطِ کنونی مدیریت شوند.
۲. ژئوپلیتیکِ عراق و سناریوهای تفرقه‌افکنانه در جبهه‌ی مقاومت 🌍
بررسیِ تحولاتِ فرامرزی نشان می‌دهد که نظامِ سلطه به رهبریِ آمریکا همواره به‌دنبالِ ایجادِ گسل‌های امنیتی و بحران‌آفرینی در جغرافیای راهبردیِ جبهه‌ی مقاومت است. کشورِ عراق به عنوانِ کانونِ ثقلِ تشیع در جهانِ عرب، هدفِ اصلیِ این سناریوهای مداخله‌جویانه قرار دارد.
-
تئوریِ ایجادِ شکافِ درون‌مذهبی: تلاش برای القای تعارضاتِ ساختاری و شکل‌دهی به تقابلِ «شیعه در برابر شیعه»، بخشی از پروژه پیچیده آمریکا برای تضعیفِ محورِ مقاومت است. تحرکاتِ دیپلماتیک یا میدانیِ عناصرِ وابسته به جریان‌های تکفیری و مداخله‌گر با هدفِ برانگیختنِ احساساتِ عمومی وایجادِ آشوب طراحی می‌شوند.
-
اهمیتِ هوشیاریِ ملت و دولتِ عراق: صیانت از استقلالِ عراق نیازمندِ هوشیاریِ تامِ مردم، احزاب و نیروهای اصیلِ مردمی مانند الحشد الشعبی است. هرگونه کنشِ اعتراضی در برابرِ مداخلاتِ خارجی باید در بستری مسالمت‌آمیز، قانونی و هوشمندانه صورت گیرد تا راه بر هرگونه سوءاستفاده، کشته‌سازی یا تیراندازی در محیطِ مسلحانه بسته شود.
-
میراثِ ماندگارِ شهدا و حاکمیتِ ملی: شهادتِ بزرگانی چون شهید حاج قاسم سلیمانی و شهید ابومهدی المهندس در خاکِ عراق، گواه تاریخیِ صیانت از حاکمیتِ ملی و تمامیتِ ارضیِ این کشور در برابرِ تروریسمِ بین‌المللی است. خروج کامل نیروهای تروریستی و نظامیِ آمریکا، گامی حیاتی در جهتِ تثبیتِ استقلال و یکپارچگیِ عراقِ متحد و هماهنگ با محورِ مقاومت خواهد بود.
۳. جامعه‌شناسیِ حضورِ میدانی؛ موکب‌داری و جهادِ مالیِ مردمی 🤝
بخشِ بنیادینِ تحلیلِ حاضر، معطوف به پدیدارشناسیِ حضورِ توده‌های مردم در «کفِ میدان» است؛ مؤلفه‌ای که در منظومه‌ی فکریِ رهبرِ معظمِ انقلاب، اصلِ اساسیِ قدرتِ نرم و امنیتِ ملی به شمار می‌رود.
-
پدیدارشناسیِ استمرارِ موکب‌ها: برپاییِ مستمرِ موکب‌های خدمتی و فرهنگی در خیابان‌ها (حتی طیِ ماه‌ها و شب‌های متوالی)، نشان از زنده بودنِ ایمان و روحیه ایثار در بدنه‌ی اجتماع دارد. این جنبشِ خودجوش، ارزش‌های دینی و انقلابی را از حالتِ انتزاعی به مناسکِ عینی و ملموسِ اجتماعی تبدیل کرده است.
-
جهادِ مالی و استقلال از بودجه‌های دولتی: نقطه عطفِ فعالیتِ این مجموعه‌ها، متکی بودنِ مطلق به کمک‌های خرد و خودجوشِ مردم است. همان‌گونه که در دورانِ دفاعِ مقدس، جبهه‌ها با پشتیبانیِ مالی و اجناسِ اهداشده از سوی اقشارِ کم‌درآمد اداره می‌شد، امروز نیز خریدِ یک قالبِ یخ یا کمک‌های ناچیزِ ۵۰ و ۱۰۰ هزار تومانی، جلوه‌ای از جهادِ مالی با مال و جان در راه خداست.
-
بازآفرینیِ الگوی دفاعِ مقدس: لبیک‌گویی به فراخوانِ مقامِ معظمِ رهبری در مواجهه با جنگِ ترکیبی و پاسداشتِ یادِ شهدای والامقام (از جمله سید حسن نصرالله)، نیازمندِ مشارکتِ فعالِ تمامیِ آحادِ جامعه است. کسی که بدونِ عذر در این زنجیره‌ی خدمت و حضور (چه مادی و چه معنوی) نقشی ایفا نکند، از برکاتِ اجتماعیِ این جهادِ عظیم محروم خواهد ماند.
فرجام‌سخن 🕊️
عبورِ موفقیت‌آمیز از پیچِ تاریخیِ کنونی، در گامِ نخست نیازمندِ همگرایی و اخلاق‌مداریِ نخبگانِ سیاسی در داخل، هوشیاریِ راهبردی و مبارزه‌ی مسالمت‌آمیز با مداخلاتِ بیگانه در سطحِ منطقه، و استمرارِ روحیه جهادی و پشتیبانیِ مالی و میدانیِ توده‌های مردم است. این سه‌گانه، تضمین‌کننده‌ی اقتدارِ ایرانِ اسلامی و محورِ مقاومت در هزاره‌ی جدید خواهد بود.
