بخش سوم: فرصت‌های فناوری در افزایش مشارکت شهروندی شهری

در دوران فناوری اطلاعات و شهرهای هوشمند، امکان افزایش مشارکت شهروندی در مدیریت شهری به طور فزاینده‌ای وجود دارد. فناوری، نه تنها می‌تواند سرعت تصمیم‌گیری را افزایش دهد، بلکه دسترسی مردم به فرآیندهای شهری را هم تسهیل می‌کند.

یکی از این فرصت‌ها، ایجاد پلتفرم‌های دیجیتال شهری است. شهرهایی که این سیستم‌ها را دارند، قادرند:
– نظرات عمومی را جمع‌آوری کنند
– طرح‌های شهری را در اختیار شهروندان قرار دهند
– شرکت‌کنندگان را به صورت زنده ردیابی کنند

این کارها، شفافیت و مسئولیت‌پذیری را افزایش می‌دهند و شهروندان را احساس مالکیت می‌کنند.

در شهرهایی مثل سنگاپور، توکیو و برلین، شهروندان می‌توانند از طریق اینترنت، نظر خود را درباره طرح‌های شهری ثبت کنند، یا در مورد موقعیت‌های خطرناک، آلودگی، یا مشکلات روزمره شهری گزارش دهند.

یکی دیگر از فرصت‌های فناوری، استفاده از اپلیکیشن‌های هوشمند شهری است. این اپلیکیشن‌ها می‌توانند:
– اخبار بحرانی را به موقع منتقل کنند
– امکان گزارش مشکلات شهری را فراهم کنند
– از طریق بازی‌های تعاملی، مردم را به مشارکت دعوت کنند

هوش مصنوعی و داده‌های بزرگ هم می‌توانند به پیش‌بینی نیازهای شهری و واکنش به بحران‌ها کمک کنند. مثلاً، با تحلیل داده‌های ترافیکی، بتوان تصمیم‌های بهتری درباره توسعه حمل‌ونقل گرفت. یا با استفاده از داده‌های هوایی و خطرسنجی، بتوان بهترین نقاط برای ایجاد فضای سبز را شناسایی کرد.

سامانه‌های شهری یکپارچه هم نقش کلیدی دارند. وقتی شهرداری، شورا، شهروندان، تشکل‌های محلی و دانشگاه‌ها در یک سامانه واحد با هم تعامل داشته باشند، هماهنگی، شفافیت و کارآیی مدیریت شهری به شدت افزایش پیدا می‌کند.

فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی هم به یکی از مهم‌ترین ابزارهای مشارکت شهروندی تبدیل شده‌اند. این فضاها می‌توانند:
– بستری برای مطرح کردن نظرات
– کانالی برای آموزش و اطلاع‌رسانی
– مسیری برای همکاری بین مردم و مدیریت شهری

باشند.

حسگرهای هوشمند و شهرهای متصل (Smart City) هم فرصت‌های زیادی را فراهم کرده‌اند. مثلاً:
– گزارش‌دهی خودکار از وضعیت معابر
– نظارت بر آلودگی هوا
– مدیریت پسماند و فضای سبز

این امر، همکاری بیشتر شهروندان با شهرداری را فراهم می‌کند.

بلوکچین و نظام‌های شفاف اطلاعاتی هم به تازگی وارد مدیریت شهری شده‌اند. این فناوری می‌تواند حساب‌رسانی، شفافیت و اعتماد عمومی را افزایش دهد. مثلاً:
– هزینه‌های شهرداری را در دسترس عموم قرار دهد
– گزارش‌های مردمی را ثبت کند
– نظام رأی‌دهی را ایمن‌تر کند

ویدئوهای تعاملی و فضای مجازی آموزشی هم می‌توانند به افزایش آگاهی عمومی درباره مسائل شهری کمک کنند. این فضاها می‌توانند:
– نحوه واکنش به بلایای طبیعی را آموزش دهند
– رفتارهای مسئولانه در استفاده از فضای عمومی را تقویت کنند
– فرهنگ مشارکت را در بین جوانان نهادینه کنند

در نهایت، فناوری تنها یک ابزار است. کارایی آن به نگرش و هدف مدیران شهری بستگی دارد. اگر فناوری را به عنوان وسیله‌ای برای افزایش شفافیت، افزایش مشارکت و بهبود خدمات به کار بگیریم، می‌توانیم به شهرهایی تبدیل شویم که:
– مردم در تصمیم‌گیری‌ها دخیل باشند.
– خدمات شهری متناسب با نیازهای واقعی ارائه شود.
– جامعه شهری ، قوی‌تر و مسئولیت‌ پذیرتر شود.

این رویکرد، شهرها را به سمت تحمّل‌پذیری بیشتر، مقاومت در برابر بحران و رفاه اجتماعی سوق می‌دهد.

عبداله محیسن پور شریف
کارشناس ارشد مدیریت شهری