خشمِ بی‌پروایی که از چهره‌های تیره و تکانه‌های تیز برخی پدران و مادران در حریم خانه و گاه همسایگان زبانه می‌کشد، آتشی است که پیش از هر کس جان جوانه‌های نورسیده خانواده را می‌سوزاند.
این ابرهای تیره خلق و خو که بر آسمان کانون گرم زندگی سایه می‌افکند نه تنها آرامش کنونی فرزندان را تباه می‌کند بلکه ریشه‌های آینده آنان را در کام تلخ‌رویی می‌پوساند.
روانشناسان هشدار می‌دهند کودکانی که در معرض فریادهای خشن و برخوردهای تحقیرآمیز والدین قرار می‌گیرند جهان را دهلیزی پر از تهدید و ناامنی می‌پندارند، و این ترس عمیق چنان در ناخودآگاهشان رخنه می‌کند که گاه تا پایان عمر درمان آن ناممکن می‌نماید.
کارشناسان اخلاق نیز یادآور می‌شوند بداخلاقی خانگی زخمی است که هم عفونت جسم می‌کند و هم زنگار روح،
زیرا فشار عصبی ناشی از آن سیستم ایمنی را سست می‌کند و قلب را به تپش می‌اندازد،و از سوی دیگر عزت نفس فرزندان را خرد می‌کند تا جایی که نوجوان خود را لایق محبت ندانسته و در جوانی نتواند پیوندهای عاطفی سالمی برقرار کند.
ریشه‌های این توفانِ خلق را باید در ژرفای وجود آدمی جستجو کرد،گاه کم‌خوابی و خستگی مفرط چنان آستانه تحمل را فرو می‌ریزد که کوچک‌ترین ناملایمات به آتشفشانی از خشم بدل می‌شود.
گاه دردهای جسمانی درمان‌نشده چون اختلالات تیروئید یا میگرن مزمن آتش‌بیار این معرکه می‌شود،
و گاه رنج‌های قدیمی و زخم‌های ناسور دوران کودکی پدر و مادر چون عقده‌هایی سرکوب شده ناگهان بر سر فرزندان بی‌گناه فوران می‌کند.
افزون بر این فشارهای اقتصادی و نگرانی معیشت نیز هیزم به این آتش می‌ریزد تا آنجا که مرد یا زن از پای درآمده،
ازسنگینی بار زندگی خویش را در دریای خشم غرق می‌کند و غرقاب این خشم نخستین قربانی‌اش فرزندانی هستند که پناهگاهشان نه مأمن که میدان مین می‌شود.تاثیر این ابرهای تیره بر روان نوجوانان و جوانان چون نقشی بر سنگ ماندگار است،

نوجوانی که پیوسته شاهد خشونت کلامی ورفتاری والدین است به دوگانگی خطرناکی دچار می‌شود.
از سویی به پدر و مادر خویش به چشم الگو می‌نگرد و از سوی دیگر از رفتارشان بی زار است.
این تناقض روح او را پاره‌پاره می‌کند و گاه چنان از اعتماد به نفس او می‌کاهد که در اجتماع به موجودی خجالتی و منزوی بدل می‌شود، و چه بسا مسیر فرار از این زندان را در پناه بردن به مواد مخدر یا فرار از خانه می‌جوید.
پژوهش‌ها نشان می‌دهد جوانانی که در خانواده‌های پرتنش رشد می‌کنند سه برابر بیشتر در معرض افسردگی قراردارند و روابط عاطفی آینده آنان نیز آکنده از سوءظن و پرخاشگری است، زیرا آنان محبت را نه بر بنیاد مهر که بر اساس سلطه‌جویی آموخته‌اند.

همسایگان نیزگاه قربانی این
آتش‌افروزی‌های بی‌امان می‌شوند.
صدای فریادهای کشیده شده از دیوارها عبور می‌کند و نگاه‌های تحقیرآمیز در حیاط مشترک آزار می‌رساند، در چنین شرایطی است که آموزه‌های دینی پناهگاه می‌شوند.

پیامبر گرامی اسلام در حدیثی نورانی هشدار می‌دهد «بنده بر اثر بدخویی به پایین‌ترین طبقات دوزخ می‌رسد» و در سخنی دیگر می‌فرماید «بداخلاقی ایمان را نابود می‌کند همان‌گونه که سرکه عسل را تباه می‌سازد» این پیام آسمانی به روشنی نشان می‌دهد که بداخلاقی تنها یک رفتار نامناسب نیست که بلکه زنگ خطر فروپاشی ایمان در درون آدمی است.

درمان این زخم کهنه هرچند دشوار اما ناممکن نیست. نخستین گام آگاهی از عواقب شوم این رفتار است، آن چنان که امام صادق علیه‌السلام فرمودند:«هر که بداخلاق باشد خود را عذاب می‌دهد».

گام دوم مدیریت خشم با تکنیک‌های ساده، اما کارآمد است فرو بردن خشم آن‌گونه که امیرالمؤمنین علیه‌السلام توصیه می‌کند جرعه‌ای گواراتر از خود ندارد.
گام سوم اصلاح محیط خانواده با تغذیه سالم و خواب کافی است، زیرا بسیاری تندخویی‌ها ریشه در کم‌خوابی و سوءتغذیه دارد،و سرانجام چنانچه ریشه بداخلاقی در زخم‌های روانی عمیق باشد مراجعه به مشاور و روان درمانگر نه تنها عیب نیست که نشان از خردمندی والدین دارد.

نظر کارشناسان این است که خانه باید پناهگاه امن فرزندان باشد نه زندانی که هر لحظه در آن بیم شکنجه رود پدر و مادری که با چهره‌ای عبوس و کلامی خشن حریم خانواده را به جهنم تبدیل می‌کنند.
نه تنها آرامش امروز فرزندان را می‌ربایند بلکه آینده آنان را نیز به تاریکی می‌کشانند پس باید به یاد داشت همان‌گونه که پیامبر(ص) فرمودند: «نخستین چیزی که روز قیامت در ترازوی بنده نهاده می‌شود خوش‌اخلاقی اوست»،و این ترازوی عدل الهی به خوبی نشان می‌دهد بداخلاقی خانگی تنها یک رفتار گذرا نیست که گناهی است سنگین با پیامدهایی جبران‌ناپذیر در دنیا و آخرت.

به قلم عبدالحمید گل‌افشان