از درآمدهای مقطعی تا حرکت به سوی شهرداری مولد

یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهرداری‌های شهرهای کوچک، تأمین منابع مالی پایدار برای ارائه خدمات شهری و اجرای پروژه‌های عمرانی است. محدود بودن جمعیت، ضعف فعالیت‌های اقتصادی، کاهش ساخت‌وساز و محدودیت منابع سرمایه‌ای باعث شده برخی شهرداری‌ها به درآمدهای مقطعی و ناپایدار وابسته باشند.

در حالی که هزینه‌های شهرداری ماهیتی مستمر دارد. جمع‌آوری پسماند، رفت‌وروب، نگهداری فضای سبز، آسفالت معابر، تعمیر ماشین‌آلات و پرداخت حقوق کارکنان، متوقف نمی‌شود. بنابراین شهرداری نیز به درآمدهایی نیاز دارد که مستمر، قانونی و قابل پیش‌بینی باشند.

درآمد پایدار از کجا ایجاد می‌شود؟

درآمد پایدار الزاماً به معنای افزایش عوارض یا فشار بیشتر بر شهروندان نیست. یکی از راه‌های اصلی، استفاده اقتصادی و قانونی از ظرفیت‌ها و دارایی‌های موجود شهرداری است.

زمین‌ها و املاک شهرداری، بازارهای روز، پارکینگ‌ها، فضاهای تبلیغاتی، اماکن فرهنگی و ورزشی و ظرفیت‌های گردشگری می‌توانند با مدیریت صحیح به منابع درآمدی مستمر تبدیل شوند.

در این میان، ایجاد یک بانک اطلاعات دارایی‌های شهری اهمیت زیادی دارد. استفاده از GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی نیز به شهرداری کمک می‌کند املاک، واحدهای تجاری، فضاهای تبلیغاتی، مطالبات و سایر ظرفیت‌های درآمدی را روی نقشه شناسایی و مدیریت کند.

پروژه‌های کوچک اما اقتصادی

در شهرهای کوچک، لزوماً اجرای پروژه‌های بزرگ و پرهزینه راهکار مناسبی نیست. احداث پارکینگ‌های محله‌ای، ساماندهی بازار روز، ایجاد بازارچه محصولات محلی، بهره‌برداری مناسب از ظرفیت پارک‌ها، ساماندهی تبلیغات شهری و توسعه گردشگری شهری می‌تواند با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی انجام شود و برای شهرداری درآمد مستمر ایجاد کند.

مدیریت پسماند و بازیافت نیز می‌تواند بخشی از هزینه‌های شهری را کاهش داده و زمینه فعالیت اقتصادی بخش خصوصی را فراهم کند. همچنین استفاده از انرژی خورشیدی در ساختمان‌ها و فضاهای مناسب شهری می‌تواند هزینه‌های انرژی شهرداری را کاهش دهد.

درآمد جدید همیشه به معنای عوارض جدید نیست

گاهی مهم‌ترین ظرفیت درآمدی شهرداری در همان درآمدهایی قرار دارد که تاکنون به‌درستی شناسایی یا وصول نشده‌اند. ایجاد بانک اطلاعات مؤدیان، شناسایی واحدهای تجاری، ساماندهی مطالبات و استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند وصول درآمدهای قانونی را افزایش دهد.

از سوی دیگر، مشارکت با بخش خصوصی می‌تواند امکان اجرای پروژه‌هایی را فراهم کند که شهرداری به تنهایی توان تأمین سرمایه آنها را ندارد.

شهرداری مولد، آینده شهرهای کوچک

شهرداری‌های شهرهای کوچک برای پایداری مالی نباید به یک منبع درآمد وابسته باشند. ایجاد سبدی متنوع از درآمدهای قانونی، خدمات شهری، املاک، پارکینگ، بازارچه، تبلیغات، گردشگری، بازیافت و مشارکت سرمایه‌گذاران می‌تواند ریسک مالی شهرداری را کاهش دهد.

در نهایت، مسیر درست برای مدیریت مالی شهرهای کوچک، حرکت از فروش دارایی به سمت مولدسازی دارایی است. شهرداری نباید برای تأمین هزینه امروز، سرمایه فردای شهر را مصرف کند، بلکه باید دارایی‌ها و ظرفیت‌های موجود را به منابع درآمدی پایدار تبدیل کند.

شهرداری کوچک می‌تواند با پروژه‌های کوچک، سرمایه‌گذاری هوشمند و مدیریت صحیح دارایی‌ها، درآمدهای پایدار و ماندگار ایجاد کند.
نویسنده: سعید مسعودی یکتا