با آغاز مهرماه، خوزستان وارد یکی از پرترددترین بازه‌های سال می‌شود. بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، حجم سفرهای درون‌شهری را به‌شدت افزایش می‌دهد و خیابان‌های اهواز، آبادان، دزفول و شوشتر را با چالشی جدی روبه‌رو می‌کند. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد ترافیک معابر اصلی در نخستین روزهای مهر گاهی چند برابر روزهای عادی می‌شود و همین موضوع، برنامه‌ریزی پیشگیرانه را ضروری می‌کند.
بر اساس برآوردهای کارشناسی، در مهرماه حجم ترددهای درون‌شهری حدود ۳۰ درصد افزایش می‌یابد. بخش عمده این افزایش ناشی از سفرهای آموزشی است که در روزهای نخست سال تحصیلی به اوج می‌رسد. در اهواز با توجه به پراکندگی مدارس و تمرکز برخی مراکز آموزشی در حاشیه خیابان‌های اصلی و پرتردد، این حجم سفر می‌تواند به‌سرعت گره‌های ترافیکی سنگینی ایجاد کند.
یکی از کارشناسان راهنمایی و رانندگی می‌گوید: اگر سرویس مدارس به‌درستی ساماندهی شود و ثبت‌نام‌ها به‌موقع انجام گیرد، بخش عمده‌ای از بی‌نظمی‌های ترافیکی اطراف مدارس کاهش می‌یابد. متأسفانه نبود سرویس مطمئن، والدین را به استفاده از خودروی شخصی سوق می‌دهد و بار معابر را چند برابر می‌کند.»
به باور کارشناسان، یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش ترافیک مهرماه در خوزستان، تغییر ساعت کاری ادارات در هفته نخست مهر است. اگر ساعت آغاز به کار ادارات از ۸ به ۹ صبح تغییر کند، فاصله زمانی میان سفرهای کاری کارمندان و سفرهای آموزشی دانش‌آموزان ایجاد می‌شود و حجم ترافیک ساعات اوج به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد. در خوزستان با توجه به گرمای شدید، این تغییر می‌تواند از ترددهای غیرضروری در ساعات گرم روز نیز بکاهد.
یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد گره‌های ترافیکی مقابل مدارس، توقف خودروهای شخصی و والدین در نزدیکی درب اصلی مدرسه است. این توقف‌های کوتاه اما مکرر، به‌سرعت جریان ترافیک خیابان را مختل می‌کند و صف‌های طولانی خودروها را به وجود می‌آورد. راهکار عملی و کم‌هزینه این است که خودروهای شخصی و والدین موظف شوند در فاصله صد متری درب اصلی مدرسه پارک کنند و دانش‌آموز مسافت کوتاه باقی‌مانده را پیاده طی کند. این اقدام ساده می‌تواند تا حد چشمگیری از ایجاد گره‌های ترافیکی جلوگیری کند.
اجرای این طرح نیازمند همکاری چندجانبه است. پلیس راهور می‌تواند با تعیین محدوده ممنوعه توقف در شعاع صد متری مدارس و اعمال قانون، نظم ترافیکی را برقرار کند. شهرداری و شورای شهر می‌توانند با ایجاد فضای مناسب پارکینگ در فاصله‌های تعیین‌شده، خط‌کشی و نصب علائم هشداردهنده، زیرساخت لازم را فراهم کنند. انجمن اولیا و مربیان نیز می‌تواند با فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی به والدین، آنان را به رعایت این قاعده ترغیبی تشویق کند. والدین دانش‌آموزان نیز با پذیرش این مسئولیت اجتماعی، نقش کلیدی در کاهش بار ترافیکی ایفا می‌کنند.
دغدغه والدین برای رساندن فرزندانشان به مدرسه قابل احترام است، اما این مسئله نباید به قیمت فلج شدن معابر تمام شود. اگر سرویس مدارس به‌درستی فعال باشد و والدین اطمینان داشته باشند فرزندشان با ایمنی کامل به مدرسه می‌رسد، بخش بزرگی از خودروهای شخصی از معابر اطراف مدارس حذف خواهند شد. اطلاع‌رسانی مستمر درباره وضعیت ترافیکی و تشویق شهروندان به استفاده از مسیرهای جایگزین نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
در شرایطی که سهم حمل‌ونقل عمومی در سفرهای درون‌شهری خوزستان با استانداردهای مطلوب فاصله دارد، تقویت ناوگان اتوبوسرانی در اهواز می‌تواند نقش کلیدی در مدیریت ترافیک مهرماه ایفا کند. افزایش تعداد اتوبوس‌ها و بهبود کیفیت خدمات، شهروندان را به استفاده از این وسایل ترغیب می‌کند وبارخودروهای شخصی را از دوش معابربرمی‌دارد.
ایمن‌سازی مدارس حاشیه معابر، خط‌کشی نصب تابلو و علائم هشداردهنده، مناسب‌سازی پیاده‌روها و ایجاد پل‌های عابر پیاده، از اقداماتی است که باید پیش از آغاز سال تحصیلی انجام شود. این اقدامات نیازمند همکاری مشترک شهرداری‌ها، پلیس راهور و اداره‌های آموزش و پرورش است.
به باورنویسنده مدیریت ترافیک مهرماه در خوزستان نیازمندعزمی جمعی و برنامه‌ریزی فرابخشی است. تغییر ساعت کاری ادارات در هفته نخست مهر، ساماندهی دقیق سرویس مدارس، الزام پارک خودروها در فاصله صد متری درب مدارس، تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی، ایمن‌سازی مسیرهای منتهی به مدارس و اطلاع‌رسانی مستمر، شش ضلع یک برنامه موفق را تشکیل می‌دهند.
اگر فرمانداری‌ها و استانداری خوزستان با هماهنگی پلیس راهور، شهرداری‌ها، شورای شهر و انجمن اولیا و مربیان این راهکارها را به‌موقع اجرا کنند، می‌توان انتظار داشت مهرماه امسال با کمترین گره ترافیکی و بیشترین ایمنی برای دانش‌آموزان همراه باشد.
🖋عبدالحمید گل‌افشان
