حوزه هنری خوزستان می‌تواند جریان‌ساز باشد، اگر…
منوچهربرون
حوزه هنری خوزستان در دهه‌های شصت و هفتاد فقط یک ساختمان یا یک اداره فرهنگی نبود؛ برای بسیاری از هنرمندان جوان، یک خانه فرهنگی بود؛ جایی که شعر و ادبیات، تئاتر، موسیقی، هنرهای تجسمی و دیگر شاخه‌های هنری در کنار هم نفس می‌کشیدند و نسل جوان، در کنار پیشکسوتان می‌نشست، می‌آموخت، تجربه می‌کرد و راه خود را پیدا می‌کرد.
آن روزها نه خبری از رقابت برای جایزه بود و نه بسیاری از مناسبات امروز وجود داشت. انگیزه اصلی، عشق به هنر بود. جوانانی دور هم جمع می‌شدند که شاید امکانات چندانی نداشتند، اما رؤیاهای بزرگی در سر داشتند. جلسات، کارگاه‌ها و نشست‌های صمیمی، به تدریج به مدرسه‌ای برای تربیت هنرمند تبدیل شد؛ مدرسه‌ای که معلم آن تجربه بود و کلاس درسش گفت‌وگو و تمرین.
انجمن شعر حوزه هنری، با هدایت عبدالرحیم سعیدی‌راد، نمونه‌ای روشن از همین جریان بود. حضور ده‌ها جوان در جلسات شعر، فرصتی فراهم می‌کرد تا استعدادها دیده شوند، شعرها نقد شوند و شاعران جوان، در مسیر تجربه و یادگیری قرار بگیرند. حاصل آن سال‌ها را فقط نباید در تعداد جلسات جست‌وجو کرد؛ بخشی از خروجی آن دوره را می‌توان در انتشار ده‌ها اثر و شکل‌گیری چهره‌هایی دید که بعدها در ادبیات، رسانه، سینما و دیگر عرصه‌های فرهنگی کشور اثرگذار شدند.
از استاد عبدالرضا حیاتی و عبدالرحیم سعیدی‌راد گرفته تا شهید جمال‌پورها، فرهاد مهندس‌پور و ده‌ها نام دیگر، هر کدام به شکلی از همین فضای فرهنگی و ارتباط نسل‌ها بهره بردند. شاید مهم‌ترین سرمایه آن روزها، همین ارتباط میان نسل جوان و بزرگان هنر بود؛ ارتباطی که اجازه می‌داد تجربه از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.
اما امروز این پرسش جدی مطرح است که آیا نهادهای فرهنگی همچنان همان کارکرد گذشته را دارند؟
گاهی به نظر می‌رسد بخش مهمی از مأموریت اصلی نهادهای فرهنگی، یعنی آموزش، کشف استعداد و تربیت نسل تازه، در میان برگزاری برنامه‌ها و مناسبت‌ها کم‌رنگ شده است. هنرمند جوان بیش از آنکه به یک صحنه برای اجرا نیاز داشته باشد، به فضایی برای آموختن، نقد شدن و رشد کردن نیاز دارد. او باید بتواند در کنار یک شاعر، نویسنده، کارگردان، موسیقیدان یا هنرمند باسابقه بنشیند و تجربه کسب کند.
از سوی دیگر، فاصله میان برخی مدیران فرهنگی و بدنه هنری استان نیز می‌تواند یک آسیب جدی باشد. اگر مدیران یک نهاد فرهنگی، پیشینه و ظرفیت‌های هنری استان خود را به‌خوبی نشناسند، چگونه می‌توانند برای آینده آن برنامه‌ریزی کنند؟ شناخت هنرمندان قدیمی، پیشکسوتان و تجربه‌های موفق گذشته، صرفاً احترام به گذشته نیست؛ شناخت سرمایه‌ای است که می‌تواند چراغ راه آینده باشد.
حوزه هنری خوزستان اگر بخواهد دوباره جریان‌ساز شود، شاید بیش از هر چیز باید به همان مأموریت اصلی خود بازگردد؛ ایجاد فضای یادگیری، گفت‌وگو، نقد و پرورش استعدادها. جلسات مستمر و واقعی، کارگاه‌های تخصصی، ارتباط نسل پیشکسوت با جوانان، کشف استعدادهای شهرستان‌ها و حمایت از تولید آثار ماندگار، می‌تواند بخشی از این مسیر باشد.
حوزه هنری نباید فقط محل برگزاری برنامه باشد؛ باید محل شکل‌گیری برنامه‌ها و جریان‌های تازه فرهنگی باشد.
خوزستان هنوز پر از استعداد است؛ از آبادان و خرمشهر تا اهواز، دزفول، شوشتر، بهبهان، رامهرمز، ایذه و دیگر شهرهای استان. جوانانی هستند که شاید فقط به یک فرصت، یک استاد، یک جلسه و یک نگاه جدی نیاز دارند تا مسیر زندگی هنری‌شان تغییر کند.
اگر حوزه هنری بتواند دوباره میان تجربه پیشکسوتان و شور جوانان پل بزند، اگر آموزش را جدی بگیرد، اگر استعدادها را فارغ از مناسبات و سلیقه‌ها ببیند و اگر به جای تکرار برنامه‌ها به دنبال ساختن انسان‌های فرهنگی و هنری باشد، می‌تواند بار دیگر به یکی از مهم‌ترین جریان‌سازان فرهنگی خوزستان تبدیل شود.
جریان‌های فرهنگی بزرگ، معمولاً از سالن‌های بزرگ و بودجه‌های سنگین آغاز نمی‌شوند؛ گاهی از یک اتاق کوچک، چند صندلی، چند جوان مشتاق و یک استاد دلسوز شکل می‌گیرند.
حوزه هنری خوزستان چنین تجربه‌ای را یک‌بار پشت سر گذاشته است؛ شاید امروز زمان آن رسیده باشد که دوباره آن را تجربه کند.
