فومو و مادران ؛ در دام مقایسه

حسن گریباوی
دانش آموخته علم روانشناسی و مدرس دانشگاه

فوموی مادرانه (Maternal FOMO) یکی از اضطراب‌های کمتر شناخته‌شده اما بسیار واقعی میان مادران است؛ احساسی که در آن مادر می‌ترسد از تجربه‌ها و لحظه‌های مهم زندگی فرزندش جا بماند. این ترس می‌تواند از یک نگرانی ساده شروع شود و به استرس، فشار روانی و حتی احساس گناه تبدیل شود. مادری که این احساس را تجربه می‌کند، ممکن است مدام از خود بپرسد آیا به اندازه کافی برای فرزندش وقت گذاشته است، آیا تجربه‌های او به اندازه بچه‌های دیگر غنی است و آیا دارد چیزی را از دست می‌دهد. این اضطراب اغلب از مقایسه در شبکه‌های اجتماعی شکل می‌گیرد؛ دیدن عکس‌های جشن تولدهای بزرگ، مراسم‌های خاص و برنامه‌های پرشمار خانواده‌های دیگر می‌تواند این احساس را ایجاد کند که اگر چنین مراسمی برای فرزند خود برگزار نکنیم، از بقیه عقب مانده‌ایم و چیز مهمی را از دست داده‌ایم. یکی از شکل‌های رایج فوموی مادرانه، ثبت‌نام فرزند در چند کلاس فوق‌برنامه است؛ از موسیقی و ورزش تا هنر و زبان. مادر ممکن است با خود فکر کند هر چه بیشتر بهتر، اما در عمل این برنامه‌های فشرده می‌توانند زمان و انرژی مادر را هم بگیرند و فرصت لذت بردن از زندگی روزمره را کم کنند. نتیجه اضطراب، خستگی و استرس بیشتر است و مادر حس می‌کند باید همیشه در حال دویدن باشد تا مبادا چیزی از دست برود. فوموی مادرانه می‌تواند احساس گناه هم ایجاد کند؛ مادر فکر می‌کند چون نمی‌تواند همه کارها را برای فرزندش انجام دهد، در حال آسیب زدن به اوست و این احساس گناه می‌تواند تأثیر جدی و منفی بر سلامت روان مادر بگذارد و او را از لذت بردن از روزمره‌ی خودش محروم کند. مشکل اصلی این است که مادر به جای زندگی در لحظه، مدام خود را با تصویری ایده‌آل و اغلب غیرواقعی از مادران دیگر مقایسه می‌کند. راه خروج از این چرخه با پذیرش این واقعیت شروع می‌شود که قرار نیست مادر کامل باشد و فرزندش هم قرار نیست همه چیز را بلد باشد یا همه چیز داشته باشد؛ کافی بودن به معنای بی‌توجهی نیست، بلکه پذیرش محدودیت‌های واقعی زندگی است. قدم بعدی این است که شبکه‌های اجتماعی مبنای زندگی قرار نگیرند، زیرا آنچه در فضای مجازی دیده می‌شود اغلب بخشی گزینش‌شده از واقعیت است، نه تمام آن. سپس باید تلاش کرد از همان فضا و زمانی که در اختیار داریم لذت ببریم، چون لحظه‌های کوچک و ساده هم می‌توانند ارزشمند باشند و اگر اضطراب و احساس گناه شدید یا پایدار شد، کمک گرفتن از یک درمانگر یا مشاور می‌تواند مسیر سالم‌تری فراهم کند. فوموی مادرانه نشانه‌ی بدی برای مادر بودن نیست و نشانه‌ی اهمیت دادن است، اما وقتی از حد بگذرد می‌تواند آرامش مادر و خانواده را تحت فشار بگذارد؛ شاید مهم‌ترین درس این باشد که مادر خوب، مادر کامل نیست، مادری است که می‌تواند حضور داشته باشد، از لحظه‌ها لذت ببرد و به خودش هم اجازه‌ی نفس کشیدن بدهد.