مقدمه: روایتی از محرومیت زیر پوست کلان‌شهر اهواز
کلان‌شهر اهواز، به عنوان قطب اقتصادی و انرژی کشور، سال‌هاست که در سایه عدم توازن در توسعه شهری و توزیع ناپایدار منابع دچار بحران حاشیه‌نشینی و محرومیت ساختاری در برخی مناطق مجاور خود شده است. منطقه «کوی سیاحی» واقع در غرب اهواز، نمونه‌ای بارز و برجسته از این مناطق کم‌برخوردار است که ساکنان صبور و پرتلاش آن با مجموعه‌ای انباشته از معضلات عمرانی، زیست‌محیطی، خدمات شهری، فرهنگی و ورزشی مواجه هستند.
در همین راستا، مهدی محمدزاده، مدیر و خبرنگار پایگاه خبری «جهان اخبار»، طی یک بازدید میدانی و حضور مستقیم در محلات کوی سیاحی، به همراه سید لطیف سیف‌السادات، دبیر کانون‌های تسهیلگری اهواز، پای درد دل، نقدها و مطالبات کارگروه‌های ورزشی، اجتماعی، زیست‌محیطی و فرهنگی این منطقه نشستند تا ابعاد مغفول‌مانده رنج‌های زیست‌شهری مردم این خطه را به صورت شفاف و بی‌پرده منعکس کنند.
۱. بحران زیست‌محیطی و شبکه فاضلاب؛ تهدید مداوم سلامت و جان کودکان
شاید ملموس‌ترین و حادترین معضلی که در همان بدو ورود به کوی سیاحی چشم هر بیننده‌ای را می‌آزارد، وضعیت اسف‌بار شبکه دفع فاضلاب و آب‌های سطحی باشد. سال‌هاست که اهالی این منطقه با غیاب استانداردهای اولیه خدمات شهری دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
فقدان دریچه و سرپوش برای فاضلاب‌های شهری: طبق اظهارات صریح نمایندگان کارگروه اجتماعی و محلی، بخش عمده‌ای از مجاری و چاه‌های فاضلاب در خطوط اصلی و فرعی کوی سیاحی فاقد درپوش‌های ایمنی و روکش‌های لازم هستند. این کانال‌ها و چاه‌های روباز، به صورت مستمر حوادث ناگواری را برای اهالی به‌ویژه خردسالان و کودکان خردسال رقم زده‌اند.
تهدید سلامت عمومی و آلودگی‌های محیطی: رهاسازی فاضلاب در معابر و نبود کانال‌های هدایت آب‌های سطحی، علاوه بر تجمع حشرات موذی و انتشار بوی تعفن، خطر شیوع بیماری‌های واگیردار پوستی و عفونی را در میان ساکنان افزایش داده است.
پیگیری‌های بی‌نتیجه سالیان گذشته: ساکنان منطقه تأکید دارند که بارها صورت‌جلسه‌ها، نامه‌نگاری‌ها و استشهادیه‌های متعددی را به نهادهای متولی آب و فاضلاب و شهرداری ارسال کرده‌اند، اما پاسخ‌های دریافتی اغلب محدود به وعده‌های مقطعی و بدون خروجی پایدار بوده است.
۲. وضعیت عمرانی، معابر شهری و زیرساخت‌های خدماتی
کوی سیاحی از منظر خدمات عمرانی شهری نیز با چالش‌های ریشه‌ای روبه‌رو است که عبور و مرور روزمره اهالی را دچار کندی و زحمت کرده است:
معابر خاکی و لکه‌گیری‌های رهاشده: بخش بالایی از خیابان‌های منطقه فاقد آسفالت استاندارد بوده یا بر اثر حفاری‌های فرسایشی دچار تخریب کامل شده‌اند. این مسئله در فصل بارش و زمستان، معابر را به باتلاق‌های گل‌ولای تبدیل می‌کند و در فصل گرم سال، گردوغبار ناشی از رفت‌وآمد خودروها کیفیت هوای منطقه را به شدت تنزل می‌دهد.
ضعف شدید در روشنایی معابر: نبود پایه‌ها و پرژکتورهای روشنایی مناسب در بسیاری از خیابان‌های فرعی و اصلی، امنیت رفت‌وآمد شهروندان را در ساعات پایانی شب با مخاطره روبه‌رو ساخته و فضا را برای بروز ناهنجاری‌های اجتماعی مساعدتر کرده است.
ناکارآمدی سیستم جمع‌آوری پسماند: کمبود مخازن مکانیزه پسماند و فواصل طولانی جمع‌آوری زباله‌ها سبب شده که در برخی نقاط، انباشت زباله صورت گیرد که این امر نه‌تنها چهره بصری منطقه را مخدوش کرده، بلکه بر بار مشکلات زیست‌محیطی افزوده است.
۳. سرمایه‌های هدررفته ورزشی؛ ۲۴ تیم و حداقل امکانات
یکی از شگفت‌انگیزترین و در عین حال دردناک‌ترین بخش‌های گزارش میدانی، وجود استعدادهای جوشان ورزشی در دل این محرومیت‌ها بود. کوی سیاحی نشان داده که با وجود تمام کاستی‌ها، مهد نشاط و استعدادهای جوان است؛ ظرفیتی که متأسفانه با بی‌توجهی مطلق زیرساختی در حال انزواست.
آمار خیره‌کننده تیم‌های فعال: طبق گزارش کارگروه ورزشی منطقه، کوی سیاحی دارای ۲۴ تیم رسمی و شناسنامه‌دار است. این آمار شامل:
۱۲ تیم بزرگسالان
۲ تیم پیشکسوتان
۵ تیم رده سنی جوانان
۵ تیم رده سنی نوجوانان
فاجعه زمین چمن مصنوعی (۷ سال رهاشدگی و سرقت): تنها زمین چمن مصنوعی منطقه که می‌توانست مرکزی برای تخلیه انرژی مثبت جوانان و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی باشد، حدود ۷ سال است که کاملاً متروکه شده است. عدم نگهداری، نبود نگهبان و رهاسازی آن توسط متولیان امر سبب گردیده که چمن‌ها و تجهیزات جانبی آن به سرقت رفته و زمین به یک تخته‌سنگ یا خرابه بی‌مصرف تبدیل شود.
زمین خاکی بی‌امکانات در نقطه مرزی: زمین خاکی فوتبال که در حال حاضر مورد استفاده ورزشکاران است، در فاصله‌ای دورافتاده میان منطقه «عین دو» و «کوی سیاحی» قرار دارد. این زمین نه تنها فاقد دوش، رختکن و حصارکشی است، بلکه به دلیل عدم نورپردازی در ساعات شب غیرقابل استفاده بوده و رفت‌وآمد جوانان به آن با خطرات امنیتی مواجه است.
۴. چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و سرانه فضاهای عمومی
فقر زیرساخت‌ها در کوی سیاحی تنها به ورزش و فاضلاب محدود نمی‌شود؛ بلکه حوزه فرهنگ و سرمایه اجتماعی منطقه نیز از ناهمگونی توسعه آسیب دیده است:
کمبود فضاهای سبز و پارک‌های محله‌ای: خانواده‌های کوی سیاحی از داشتن یک بوستان محلی ایمن و مجهز برای اوقات فراغت فرزندان خود محروم هستند. فضاهای بازی موجود فاقد وسایل استاندارد و ایمنی لازم می‌باشند.
فقر مراکز فرهنگی و کتابخانه‌ها: با وجود جمعیت جوان منطقه، هیچ مرکز فرهنگی تخصصی، فرهنگسرا یا کتابخانه عمومی مجهزی برای هدایت استعدادهای آموزشی و فرهنگی نوجوانان در دسترس نیست. این خلأ، مسئولیت کانون‌های تسهیلگری و گروه‌های جهادی را سنگین‌تر کرده است.
۵. انعکاس صدای مردم در کلام رسانه؛ صراحت «جهان اخبار»
در جریان این نشست صمیمی و پس از شنیدن گزارش‌های دقیق کارگروه‌ها، مهدی محمدزاده، مدیر پایگاه خبری و خبرنگار «جهان اخبار»، با ابراز تأسف از حجم مطالبات برزمین‌مانده، رسالت رسانه‌های مستقل را ایستادگی در کنار مردم کم‌برخوردار دانست و اظهار داشت:
«رسانه خبری “جهان اخبار” تنهایی خود را در خدمت آگاهی‌بخشی و انعکاس مطالبات به حق مردم قرار داده است. وظیفه ما سرپوش گذاشتن بر کم‌کاری‌ها نیست؛ ما به عنوان پل ارتباطی امین، بی‌پرده و صریح، صدای اهالی مظلوم و پرتلاش کوی سیاحی را به گوش مسئولان ارشد استان خوزستان و مراجع کشوری خواهیم رساند. مسئولان باید بدانند که حاشیه‌نشینی نباید به معنای فراموشی حقوق شهروندی باشد.»
محمدزاده همچنین تأکید کرد که پایگاه خبری جهان اخبار پرونده ویژه کوی سیاحی را تا زمان دریافت پاسخ‌های ملموس و عملیاتی از سوی ارگان‌های ذی‌ربط (از جمله شهرداری اهواز، شرکت آب و فاضلاب، اداره‌کل ورزش و جوانان خوزستان و فرمانداری) مفتوح نگه خواهد داشت.
۶. رویکرد کانون‌های تسهیلگری؛ رصد ریشه‌ای و مطالبه‌گری ساختارمند
در بخش پایانی این نشست میدانی، سید لطیف سیف‌السادات، دبیر کانون‌های تسهیلگری اهواز، با تشریح مدل‌های پیگیری و سازماندهی نیروهای محلی گفت:
«ما در مجموعه کانون‌های تسهیلگری، کارگروه‌های تخصصی ورزشی، عمرانی، اجتماعی و بهداشت را با حضور خودِ اهالی و نخبگان منطقه تشکیل داده‌ایم. هدف ما احصای دقیق و شناسنامه‌دار مشکلات است تا به جای برخوردهای سطحی، معضلات را به صورت ریشه‌ای رصد کنیم. ارتباط مستمر ما با بدنه مردمی برقرار است و تلاش می‌کنیم از طریق هم‌افزایی میان نهادهای اجرایی، گروه‌های جهادی و رسانه‌های دلسوز، راهکارهای عملیاتی برای خروج کوی سیاحی از این بن‌بست خدماتی ارائه دهیم.»
نتیجه‌گیری و مطالبات نهایی از مسئولان استان خوزستان
کوی سیاحی اهواز با وجود ۲۴ تیم ورزشی و سرمایه انسانی جوان و پرشور، نباید به فراموشی سپرده شود. حل معضلات این منطقه نیازمند یک عزم جهادی و مدیریت یکپارچه شهری است. اهم مطالبات فوری مطرح‌شده در این گزارش به شرح زیر است:
اقدام عاجل شرکت آب و فاضلاب اهواز جهت نصب درپوش‌ها و ایمن‌سازی مجاری فاضلاب روباز به منظور جلوگیری از بروز حوادث جانی برای کودکان.
ورود فوری اداره‌کل ورزش و جوانان استان و شهرداری برای بازسازی، تجهیز و بازگرداندن چمن مصنوعی کوی سیاحی به چرخه بهره‌برداری.
تأمین روشنایی و ایمن‌سازی معابر و زمین‌های ورزشی خاکی منطقه جهت بهره‌مندی جوانان.
ساماندهی خدمات عمرانی و جمع‌آوری پسماند توسط شهرداری منطقه برای ارتقای بهداشت محیط زیست شهری.
پایگاه خبری «جهان اخبار» بر اساس تعهد حرفه‌ای و اخلاقی خود، پیگیری این مطالبات را در دستور کار مستمر قرار داده و منتظر پاسخ‌گویی و اقدامات عملی دستگاه‌های اجرایی خوزستان خواهد بود.
